تبليغاتX
نیستان سازنده نی هفت بند persian ney
دکتر عمومی 11 بعد از ظهر
 
 
جهت تماس با دکتر عمومی اینجا را کلیک کنید 


بشنو از نی چون حكایت می كند ، از جدایی ها شکایت می کند
از نیستان چون مرا ببریده اند ، از نفیرم مرد و زن نالیده اند

حسین عمومی كه با پیراهن و شلواری سپید‏‎، چهار زانو روی فرشی در تالار مینی نشسته بود آنرا خواند. 
 
عمومی در سازی بادی به نام نی كه به طور مورب در سمت راست دهان خود قرار داده سرمستانه می دمد؛ نغمه های پرشور همچو دود در فضا رها می شوند. وی هنرمندی مدعو در بخش موسیقی شناسی تطبیقی در دانشگاه واشینگتن است. گرچه دورهء دوسالهء او (در دانشگاه) تقریبا به پایان رسیده ولی امشب نیز در تاون هال اجرایی دیگر را ارائه می دهد.

وی كه از نوآوران روی نی و یكی از برجسته ترین نوازندگان نی در جهان است به تازگی خانه ای در سیاتل خریده و بنیاد مركزی برای اشاعهء شعر و موسیقی ایرانی را در آمریكای شمالی آغاز كرده است. عمومی هم به عنوان نوازنده و هم به عنوان معمار دارای سوابق درخشانی است.

او در اصفهان – یكی از دو مركز موسیقی كلاسیك ایرانی – متولد شده است. مركز دیگر، تهران است. عمومی كه اكنون شصت و یك سال دارد نزد حسن كسایی، بزرگترین نوازنده نی در جهان، آموزش دیده و خود در هنرستان موسیقی ملی ایران نیز تدریس كرده است. همچنین در سال1972/1351 از دانشگاه فلورانس در ایتالیا دكترای معماری دریافت كرده است.

در 1984/1363، پس از انقلاب اسلامی، عمومی رهسپار پاریس شد. نه تنها به دلیل سیاست های غیردوستانهء دولت ایران نسبت به موسیقی بلكه به دلیل مهیا بودن فرصت های بهتر تحصیلی برای دو فرزندش در اروپا. در پاریس او در سوربن به تدریس پرداخت و و در دفتری نیز به عنوان معمار به كار ادامه داد.

عمومی كارهای بسیاری را به ضبط رسانده و اثر تازه منتشر شدهء او «سرمست: اجرای زنده در پاریس» است. وی همچنین در موسیقی فیلم « آخرت شیرین» نوازندگی كرده است. وی در آغاز در سال 1987/1366 برای تدریس به دانشگاه واشینگتن دعوت شد و در نهایت این دعوت را در سال 2003 زمانی كه فرزندانش بزرگ شده بودند پذیرفت.

وی هفتهء پیش در دفتر زیرزمینی اش در ساختمان موسیقی دانشگاه، از آثارش و همچنین تصمیمات بزرگی كه در زندگی اش گرفته سخن گفت: «من معماری را فدای موسیقی كرده ام. شما می توانید از معماری پول بسیار بیشتری نسبت به نی نوازی در بیاورید ولی همسرم می داند كه هنگامی كه نوازندگی می كنم شاد هستم و این چیزی است كه من برایش زندگی می كنم.»

گرچه او تصمیم گرفته معماری را رها كند ولی باطناً هنوز یك طراح است. چند دهه پیش او یك مكانیسم كلیدی به نی سوراخ باز سنتی افزود كه به ساز امكان اجرای نت هایی را می دهد كه پیش تر توانایی اجرایشان را نداشت. این گونه تغییرات از سوی نوازندگان سنتی می تواند به دیده تردید نگریسته شود لذا عمومی هم در آغاز از آن با استاد خود سخن نگفت.

او با لحنی آرام و با لهجه ای اندك فرانسوی از آن روزگار می گوید: «پس از آنكه قطعه ای در رادیو اجرا كردم خواستار دیدار او {کسایی} شدم. من در تهران زندگی می كردم و او ‍‍‍در اصفهان. نخستین پرسشی كه او پرسید این بود: «آن قطعه را چگونه نواختی؟»

- می دانید، من یك كلید اضافه كرده ام.
- چرا به من نشانش ندادی؟
- نگران {واكنش} شما بودم.
- نه ! به من نشانش بده.

«من آن نی را در اتومبیل گذاشته بودم زیرا می دانستم سراغش را از من خواهد گرفت.»

سال ها بعد هنگامی كه عمومی به معرفی نامه ای برای یكی از مسابقات موسیقی ملل در پاریس نیاز داشت كسایی كار او را یك «گسترش» برای ساز نی نامید. عمومی می گوید: «این یك تاییدیه بسیار مهم برای كاری كه من انجام داده بودم بود.»

عمومی همچنین افزوده هایی برای كوك سازهای كوبه ای ایرانی همچون تمبك و دف ابتكار كرده است. موسیقی كلاسیك ایرانی بر اساس هفت سیستم كه دستگاه نامیده می شوند سازماندهی شده است كه درهر دستگاه ، یكصد و پنجاه انگاره ملودیك با حال و هواهای گوناگون وجود دارد. اجرا كنندگان، نغمه ها و گام ها را به خاطر می سپارند ولی واریاسیون های خود را بداهه نوازی می كنند.

نی سازی است با قابلیت زیاد در ابراز عواطف. اصوات بم این ساز پرنفس و حتا کمی مخوف است – مناسب برای فیلم «آخرت شیرین» - اصوات بالای آن تیزی و آرامش خاصی دارد. ایرانیان بر خلاف همسایگان ترک خود که آنها نیز نی را به کار می برند، برای به صدا درآوردن اصوات بم، انتهای ساز را مستقیماً در دهانشان قرار می دهند.

عمومی در ضمن اینکه این تكنیك را به نمایش می گذارد، به نقاشی مقطعی چانه روی تخته اش اشاره دارد. می گوید: «هوا را با زبانم كنترل می كنم.» وی توضیح می دهد كه چگونه یك جمله را با چهار یا پنج حال و هوای گوناگون اجرا می كند؛ از شاد و بشاش گرفته تا توفانی و آتشین. او به گونه ای عمل می كند كه همه چیز آسان به نظر می رسد ولی هیتر مارمن، یكی از بهترین شاگردان او، می گوید تعدادی از نوازندگان هفته ها تلاش می كنند تا تنها صدایی از این ساز دربیاورند،‌بسیار كمتر از یك عبارت مفهوم.

دانیل اتكینسون، یكی دیگر از شاگردان عمومی می گوید: «این سازی برای آدم های كم دل و جرئت نیست.»

ولی عمومی خاطر نشان ساخت که این آواز و نه نی است كه در موسیقی كلاسیك ایران غالب است: «مهمترین چیز مفهوم شعر است. حتا امروزه اگر بخواهید توجه مردم را جلب كنید با یك خط شعر آغاز می كنید. تندیس های شاعرانی - رومی ‍‍}مولوی}، سعدی، حافظ – در میادین عمومی است و این بسیار عادی است.»

برای رومی، موسیقی‏ِ نی همچو نماد زندگی انسان بود كه هنگام تولد از اصلش بریده شده است و می كوشد راه خود را برای بازگشت {به ریشه اش} بیابد. عمومی می گوید «گرچه رومی و دیگر شاعران سده سیزده و چهاردهء دوره كلاسیك به سنت اسلامی وفادار بودند این رموز صوفیانه به موسیقی به عنوان یك وسیله برای رسیدن به یك درجه اعلای روحانی نگاه می كنند. هنگامی كه فلسفه تان را از مذهب جدا می كنید پیشرفت می كند؛ پرواز را آغاز می كند و رسیدن به خلسه. »

در كنسرت امشب برنامه شامل «جذبه عشق» از رومی، همچنین كارهای حافظ، سعدی و فریدون مشیری، شاعر سده بیستم است.

در آغاز امسال، عمومی و یكی از شاگردانش، بهروز علوی كه یك مهندس است انجمن هفت دستگاه كه یك انجمن غیرانتفاعی برای اشاعه شعر و موسیقی كلاسیك ایران است را پایه گذاری كردند. این انجمن كلاس های انفرادی و گروهی‏‌، سخنرانی و كارگاه های آموزشی برگزار می كند. عمومی همچنین در حال تهیه یك دی.وی.دی برای توضیح دشوارهای موسیقی ایرانی بر اساس سنجش با معماری ست؛ مانند سنجش فواصل موسیقی با ارتفاع ساختمان ها.

مركز انجمن هفت دستگاه در سیاتل است؛ جایی كه حسین عمومی اخیرا خانه ای در منطقه میپل میف در نزدیكی سند پوینت خریده است. وی می گوید: «طبیعت این شهر جداً افسانه ای است. من اكنون در كاپیتول هیل زندگی می كنم و شما خانه كوچكی را می بینید كه صاحب آن چندان ثروتمند نیست ولی گل ها در جلوی ساختمان هستند. معماری تنها ساختمان نیست. محیط زیست هم معماری است و فرهنگ مردم، معماری این شهر را می سازد.» 


دوشنبه 04 دي 1385
نسخه چاپ - ارسال براي دوستان

دکتر حسین عمومی در جلسه سخنرانی ساختار سازهای نی و تمبک؛گستره صوتی نی کلیدار شش دانگ کامل است.


عمومي ب ۱۱


گستره  صوتی ساز نی در نی کلیدار شش دانگ کامل می شود؛چراکه  ِیک نت،ربع پرده و نِیم پرده که در این ساز کم بود را به گستره آن اضافه کردم که فاصله خالِی ِیک نت بِین اکتاو اول و دوم را هم پر مِی کند.


عمومي ب ۱۲


دکتر حسین عمومی در جسله سخنرانی  "ساختار سازهای نی و تمبک " که دوم دیماه در کنسرواتوار تهران برگزار شد،با بیان این مطلب گفت:نِی سنتِی داراِی پنج سوراخ روِی نِی و ِیک سوراخ در پشت دارد که با شست گرفته مِی شود.من نِی را ِیک بند بلندتر مِی برم  و در زِیر آخرِین سوراخ ِیک سوراخ دِیگر اضافه مِی کنم که با انگشت کوچک دست پاِیِین پوشِیده مِی شود.در نِی هاِی بلند کلِیدِی به کمک انگشت کوچک مِی آِید و سوراخ آخر را مِی پوشاند.بعد از اِین سوراخ دو سوراخ دِیگر هم اضافه کرده ام که بوسِیله دو لوله فلزِی که روِی هم مِی چرخند،باز و بسته مِی شوند و با بستن سوراخ اول توسط انگشت کوچک نسبت به وضعِیت دو لوله مِی توان سه نت مختلف را به دست آورد.در نِی که معروف به نِی دِیاپازون است و بم ترِین نت آن DO است من نت SI ، SI کرون و SI بمل را مِی توانم اجرا کنم.
 وی افزود: با اِین ترتِیب گستره صوتِی نِی شش دانگ کامل مِی شود؛ِیعنِی سِی ،دو ،ر،مِی- مِی فا سل لا- لا ،سِی،دو،ر- ر،مِی ،فا ،سل- سل ،لا،سِی ،دو- دو ،ر،مِی ،فا.به همِین دلِیل به اِین نِی مِی گوِیِیم "نِی شش دانگ ".چون ِیک نت و ربع پرده و نِیم پرده کمتر آن را به گستره ساز اضافه کرده ام که ضمنا فاصله خالِی ِیک نت بِین اکتاو اول و دوم را هم پر مِی کند.


عمومي ب ۱۳



عمومی به خاطرات مسابقات رامسر در زمان دانشجویی اشاره و خاطرنشان کرد:من زمان دانشجوِیِی به اردوهاي هنري رامسر رفته بودم.دو سال در آن جا بين سه نوازنده ني شاگرد اول شدم و شراِیط مانند الان نبود. آن زمان کسي ني نمي زد.آن زمان همه آکاردئون ، ويولن و سازهاي فرنگي مي زدند.آنجا من با هيات ژوري مسابقات ِیعنِی حسِین دهلوي ،فرامرز پايور،حسين تهراني، محمود کريمي ومصطفِی پورتراب آشنا شدم. دکتر صفوت هم بودند.هر روز،روز امتحان ِیک ساز بود.مثلا يک روزآکاردئون ، يک روز گيتار، ِیک روز ويلن. شب قبل از روز امتحان نِی ،دانشگاه ملِی کنسرت داشت و من برنامه ساز تنها داشتم و اساتِید ساز من را شنِیده بودند.وقتِی نوبت امتحان گرفتن از من شد،همه گفتند:آقا شما کي هستيد، کجا بوديد. ما کسي را نداشتيم در اين حد ساز بزند. شما کجا بوديد. گفتم من دانشجوي معماري هستم.بعد گفتند: پيش چه کسي کار کرديد. گفتم :من از روِی نوارهاِی استاد کساِیِی کار کرده ام و صداِی نِی را به کمک دوستِی به نام "شکراله"  که در اصفهان کارگر کارخانه زاِینده رود بود و نِی مِی زد ،توانستم دربِیاورم. استاد دهلوي مرا تشويق کردند که بيا هنرستان و جدي کار کن. بعد رفتم نزد استاد فخرالديني براي سلفژو تئوري. کتاب را مي گذاشتيم مقابلمان و کارهاي صبا را مي زديم.هر جا نت "سِی" مِیدِیدم ، مجبور بودم سکوت کنم و اِین مساله خِیلِی هم من و هم استاد فخرالدِینِی را اذِیت مِی کرد.يک روز به آقاي دهلوي گفتم که مي خواهم روِی نِی  کليد بگذارم.ايشان با يک ناباوري گفتند:خيلي خوب است.اِیشان گفتند: تو نکني چه کسي اين کار را بکند.
این استاد دانشگاه در ادامه صحبت های خود درباره تمبک کوکی که ساخته است ،اینگونه گفت: ساختمان تنبک يک جعبه رزنانس چوبي است که پوستي از جنس پوست بز، شتر ِیا گوساله روِی آن مِی کشند.پوست را خيس مي کنند تا نرم مي شود وروِی جعبه مِی کشند و با چسپ مِی چسپاند دور کاسه رزنانس.به اِین عمل هم مِی گوِیند پوست انداختن.اما اِینکه اِین پوست چه صدايي دهد بستگي به آب و هوا باران و آفتاب و طبيعت دارد.


عمومي ب ۱۴


وی افزود:تمبک نوازها بعضي وقت ها مي ديدند صداي اِین ساز زير است به آن کمِی آب مِی زدند.بعد مِی دِیدند که پوست افتاده است آن را روِی آتش مِی گرفتند.اما اِین راه حل ها موقتِی بودند.براي اينکه وقتي شما پوست را مرطوب مِی کنِید و شروع  به زدن  مِی کنِید.اين آب کم کم تبخير مي شودوپوست دوباره خشک مي شود يعني اگر شما يک ربع تنبک بزنيد پوست دوباره به حالت اولش باز مِی گردد.
وی با تاکید براین موضوع که همیشه به دنبال  تولید صدای دقیق از تمبک بوده است،ادامه  داد:ساز من نِی است و با زحمت و مشکلاتِی که صدا درآوردن اِین ساز دارد،سعِی مِی کنم صداهاِی درستِی را تولِید کنم .کنار من تمبک بدون توجه به صداِی ساز من،مرا با ضربه هاِیِی همراهِی مِی کند که داراِی فرکانس هاِیِی است که اِین فرکانس ها هِیچگونه هماهنگِی با صداِی نِی من ندارد.به همِین دلِیل به همه نوازندگان تنبک مِی گفتم باِید فکرِی  براِی کوکِی کردن تنبک کرد تا اِینکه بلاخره خودم اقدام کردم و حدود 10 سال است که با اِین مشکل دست و پنجه نرم مِی کنم و انچه شما اکنون می بینید ثمره این تلاش است.


عمومي ب ۱۵



در ادامه این برنامه شاهین مهاجری درباره تمبک به ایراد سخنرانی پرداخت.همچنین پیش درآمد ترک از بیگجه خانی،دو ضربی ترک از ابولحسن صبا و رنگ از پیرنیاکان توسط احمد مستنبط(تمبک کوکی )،سجاد پورقناد(سه تار) و علی نجفی ملکی(نی کلیدار) نواخته  شد.در همین برنامه آرش لطفی(تمبک کلیدار) و سامان ضرابی (سنتور) پیش درآمد همایون و رنگ همایون از استاد پایور را نیز اجرا کردند.
كنسرواتوار تهران در راستاي اهداف علمي خود تاكنون برنامه هاي مختلفي با حضور نوازنده هاي خارج از كشور نظير خوليو آلمايدا،دعوت از معاون كنسرواتوار چايكوفسكي و ... را برگزار كرده است.



منبع : سايت هنر و موسيقي


 
نوشته شده توسط سید قاسم علوی  | لینک ثابت |